Een crisis van het zelf

[Don Quichot]

Ik open dit topic min of meer naar aanleiding van de gedachten die ik (mede) opgedaan heb in dit topic. Er werd gewezen op de respectloze wijze waarmee de mens omgaat met dieren. Vrij snel daarna kwam al ter sprake hoe onze eetlust ook een bijzonder effect heeft op de landbouw. We verbouwen voedsel voor deze dieren op zo'n grote schaal dat dit weer met zich meebrengt dat er andere wezens zonder habitat (en dus voedsel) komen te zitten.

Dit effect zien we niet alleen ontstaan als het gaat om ons gedrag met betreking tot dieren, maar ook als het gaat om ons gedrag met betrekking tot lanbouw bijvoorbeeld. We gaan kunstmest in ons land verwerken om zo de opbrengst te vergroten wat het land uitput en waardoor weer kunstmest nodig is. Ook gebruiken we pesticiden om onze opbrengst te beschermen. Zo vergiftigen we ons land en ook onszelf. Dit terwijl er ook hele goeie alternatieven zijn in de sector die we biologische landbouw noemen. Helaas kiezen we er als groep voor om nu een bepaalde opbrengst voor onszelf te nemen waardoor we die opbrengst in de toekomst niet vol zullen kunnen houden en we tegen een steeds groter woestijnificatie zullen moeten gaan strijden.

We zien hetzelfde effect op climatologisch gebied, waar we onze eigen haarlak en prive autotjes belangrijker vinden dan de ozonlaag en opwarming van de aarde. We kiezen ook op dit gebied voor het hier en nu in plaats van te kijken naar een duurzame mogelijkheid.

Uiteindelijk zijn we in ide zin als individu en als samenleving een klant in de winkel en kiezen we voor een goedkoop of voor een duur(zaam) product. Zoals iedereen willen we natuurlijk van niets tekort hebben, maar is het niet ook van belang om te kijken of we niet te veel hebben van sommige dingen? Aristotles verwees bij ieder twistpunt altijd naar het midden (mesotes). Een balans tussen overvloed en tekort is in zijn ogen wenselijker dan willekeurig welk uiterste. In zijn ogen is het zo dat als we teveel overvloed kennen we ons zelf alleen maar ongezond maken.

In die zin zien we in alle negatieve spiralen die we in de wereld kunnen herkennen de manier waarop we ons zelf behandelen terug. In die zin zien we dat met onze drijfveer om maar zoveel mogelijk nu te bemachtigen we ons land uitputten en ons zelf verzwakken. Nu is mijn vraag of het in die zin inderdaad te zeggen is dat onze klimatologische crisis eigenlijk ene crisis is in de manier van het behandelen van ons zelf?

Hubris

[Assassinator]

Het komt door het idiote denkbeeld dat wij dieren en land kunnen bezitten, dat slaat uberhaupt nergens op. We hoeven voor niks anders dan onszelf (en misschien een huisdier) te zorgen.

[Archeopteryx]

Don Quichot schreef:

Nu is mijn vraag of het in die zin inderdaad te zeggen is dat onze klimatologische crisis eigenlijk ene crisis is in de manier van het behandelen van ons zelf?

Het antwoord lijkt me zeker een ja.

Direct daarmee samen hangt ook de visie t.o.v. de rest van de natuur.

Hoewel het makkelijk is om te zeggen dat de mens aan grootheidswaanzin leidt is er misschien nog wel meer aan de hand. Doorheen de geschiedenis van de mens en op vrijwel alle plaatsen van de wereld is er de drang van de mens om de natuur te domesticeren. Op kleine schaal en met geringe technologie valt de schade dan nog wel te overzien, maar technologische en culturele doorbraken hebben gezorg voor een enorme schaalvergroting in de domesticatie van de natuur door de mens. Uitvinding van speer en pijl en boog zijn misschien nog kleine ontwikkelingen te noemen, opkomst van de landbouw zo'n 10.000 jaar geleden zorgde niet alleen voor een snellere en makkelijkere voedselproductie, het was ook een doorbraak in een meer vaste leefwijze van de mens, een nomadisch bestaan was niet zo erg meer nodig. De gevolgen van de Industriele Revolutie laat ik aan ieders fantasie over.

Het beeld is echter duidelijk, als de mens in staat is om de natuur te domesticeren, dan zullen zij dat niet nalaten. Het is namenlijk altijd net iets makkelijker dan het was om voedsel te verzamelen om op die manier een grotere bestaanszekerheid te hebben. Het is misschien te vergelijken met run-away evolutie van bijv. pauwenveren. Stapje voor stapje wordt er uiteindelijk een moloch gecreeerd wat tot zeer veel moeilijkheden leidt. Het lijkt me dus niet helemaal bewust, daar niemand in het nu weet waar e.e.a. toe zal leiden. Echter, van de mens mag ook verwacht worden dat zij een zekere verantwoordelijkheid jegens andere belanghebbenden hebben. Willekeurige moord is in iedere tijd nog wel te zien als afkeurenswaardig, lastiger kan het zijn als de belanghebbenden abstracter zijn in ruimte en tijd, het milieu in de toekomst, het is lastig in te schatten wat het handelen in het nu voor concequenties in de toekomst heeft en op die manier is er misschien helemaal geen belang voor de natuur zichtbaar. Laat staan als men een goede culturele uitvinding als de landbouw doet, kan men bevroeden dat dat op langere termijn tot een bevolkingsexplosie met alle gevolgen van die leidt?

Neen, men doet het omdat het op dat moment goed is om te doen.

Tegenwoordig hebben we de spagaat tussen enerzijds het voeden van 6 miljard monden, het voldoen aan een extreme en groeiende energieconsumptie en het groeiende besef dat we verkeerd bezig zijn. Thomas Malthus bedacht eind 18e eeuw al dat de bevolking veel sneller zou groeien dan men in staat zou zijn om voedsel te produceren, aldus zou er een Malthusiaanse catastrofe plaatsvinden waarbij het aantal mensen sterk zou worden gereduceerd. Een ander metafoor wat hier mee samenhangt is de Gaia-hypothese, als ecologische theorie niet geloofwaardig, wel als metafoor voor de Aarde als levend organisme dat een bepaalde hoeveelheid 'misbruik' kan weerstaan, maar terugbijt als de grens wordt overschreden. Terugbijten in de vorm van uitputting, hongersnood, extreem weer etc. Kortom, de Aarde als organisme als oorzaak voor een malthusiaanse catastrofe?

De paradox schuilt misschien wel in het feit dat er geen andere optie is dan de aarde nog verder uit te putten omdat men ook weer niet wil dat er grote hongersnoden etc. zijn. Dat lijkt me een impliciete reden om hele economien op poten te houden, de vraag naar voedsel en energie is enorm om alles maar in leven te houden, de economie werkt nu eenmaal zo dat die vraag de directe aanleiding is om te produceren. Dit is misschien de enige manier om de draagkracht op zo'n manier te modificeren dat een duurzamer alternatief voor een verlaging van de draagkracht zorgt en dus hongersnood betekent.