Ik denk dat het voor het overzicht verstandig is om het gesprek in een andere volgorde te voeren. Hiertoe heb ik de volgorde van je woorden iets aangepast. Ik heb het idee dat de waarde van je woorden hierdoor niet veranderd is. Mocht het toch veranderd zijn, dan hoef je het maar te zeggen natuurlijk. Ik heb overigens een deel in
blauw gezet omdat ik het idee heb dat dit zijspoor misschien wel uitgewerkt moet worden op een later tijdstip, maar voor nu het beeld alleen maar vertroebeld. Ik heb namelijk stellig het idee dat we precies hetzelfde bedoelen, maar dat je niet helemaal tot op het bot bent gegaan in deze theorie"en. Dat is waar het verschil in onze meningen over Plato, Socrates en Popper vandaan komt. Anyway, zonder verder oponthoud:
Niet zo zeer angst of hoop, maar veeleer dus de menselijke aard. We weten niet beter. De (elite) cultuur bepaalt voorts of we de staat inrichten op basis van angst of hoop.
Besef je dat wanneer je een staat inricht op basis van 'de menselijke aard' je de staat werkelijk inricht op basis van jouw mening hierover? Het feit dat we het hebben over een staat bewijst dat je hier niet al te positief over denkt.
Angst (lijden) lijkt mij daarbij enigszins te objectiveren (niemand wil ziek zijn). Daar zou een mooie taak zijn weggelegd voor de overheid: het voorkomen van lijden (de staat als noodzakelijk kwaad).
En dit is precies hoe men een staat verkoopt aan het volk. "Betaal belasting, dan zorgt de staat dat je veilig bent". En wat gebeurt er als je niet betaalt? Dan vlieg je de bak in. Je moet dus feitelijk geld betalen aan de staat om door de staat tegen zichzelf (en anderen zoals onze staat) beschermd te worden. Dit doet me wel wat aan maffia practijken denken..
Als de staat daarentegen hoop (geluk/genot) wil bevorderen, dan begeeft ze zich volgens mij op der mate subjectief terrein (ik geef een heel andere invulling aan gelukkig zijn dan jij) (echt niet!), dat ik denk dat we dat beter aan het individu zelf kunnen overlaten. Laat je de staat bepalen wat en hoe ieders geluk te bewerkstelligen, dan verval je m.i. snel in totalitarisme.
Ook in een democratie worden zulk soort beslissingen door de overheid genomen. Ook in een democratie wordt je uitgesloten van bepaalde functies voor het uiten van bepaalde meningen. De lijfstraffen zijn (in Nederland) alleen afgeschaft.
(is regelutilarisme indien gehanteerd door de staat niet hetzelfde als totalitarisme?)
Nu beginnen we dezelfde taal te spreken. Besef je dat iedere staatsvorm dit hanteert?
Ik volg inderdaad de gangbare definitie van Hannah Arendt. Een staat die het leven, liefst ook gedachten, van de onderdanen zoveel mogelijk wil bepalen (regelen) aan de hand van hun (utopische) ideologie. Nazi-Duitsland en bijvoorbeeld Noord-Korea vallen hieronder. Eerlijk gezegd ben ik ook niet goed bekend met andere definities. Welke hanteer jij?
Ikzelf ben van mening dat situaties al erg vlug totalitair zijn. Kiesrecht en 'vrijheid van meningsuiting' dingen hier niets op af. Mijn mening is dat mensen die je willen doen geloven dat deze dingen wel een verschil maakt ofwel niet weten waar ze het over hebben, danwel je een rad voor de ogen willen draaien...of zelf een rad voor de ogen gedraaid hebben gekregen natuurlijk.. Ik bedoel dus te zeggen dat staatsvormen an sich totalitair zijn in mijn ogen. Op het moment dat iemand zichzelf ondergeschikt maakt aan het sociale contract van zijn (of haar) samenleving geeft die persoon het recht op zelfverdediging op. De staat neemt deze functie over. De staat is vanaf dat moment de enige die zichzelf of een ander mag verdedigen (dat is ook waarom mensen wel terecht staan voor het 'mishandelen' (lees: in elkaar slaan) van inbrekers. Dit geldt helaas niet alleen op fysiek niveau. Ook op geestelijk niveau neemt de staat deze beslissingen. Afhankelijk van de staatsvorm worden de details bepaald. Ik heb het idee dat zowel Popper als jijzelf nu eenmaal van mening bent dat in een democratie dit niet erg is. De enige reden hiervoor is in mijn ogen omdat je (jullie) het wel eens bent met de details van deze beslissingen (Niet dat ik persoonlijk veel te klagen heb overigens hoor, het gaat me eerder om het principe ervan. Dat kan namelijk voor nogal veel rariteiten zorgen.).
Je bedoelt dat je Poppers mensbeeld te rooskleurig vindt, en dat Plato meer rekening hield met onze geneigdheid tot alle kwaad? Ik ga een eind mee met Plato, zeker in zijn tijd en als er sprake is van directe democratie. In onze tijd, als de democratische instituties (m.n. check and balances) en normen redelijk verankerd zijn in de maatschappij schuif ik meer richting Poppers visie.
Ik begreep al dat je meer naar Poppers mensbeeld neigt omdat je het idee hebt dat Poppers mensbeeld rooskleuriger is dan Socrates' mensbeeld (of die van Plato) in jouw ogen. Ik ben van mening dat dit niet waar is. In mijn idee is het Socrates die een veel rooskleuriger beeld van de mens(heid) heeft dan Popper. Plato is het hier mee eens maar 'beseft' dat een idee zoals dat van Socrates niet kan werken in de wereld en daarom goed verdedigd moet worden tegen allerlei 'vijanden'. In mijn persoonlijke optiek versla je met deze zelfverdediging jezelf (begrijp je deze gedachtegang trouwens?). Het is daarom dat, als we dan een lijstje willen maken van idealisme in mensen, Socrates een absolute idealist is, Plato wat misleider (omdat hij pessimistischer is) en Popper door de bomen het bos niet meer heeft kunnen zien en op een veel eerder punt is misleid (Hij neemt het idee van een gevestigde orde namelijk als vanzelfsprekend 'goed'. Dat is iets waar Socrates niets van wil hebben en zelfs Plato alleen maar mee bezig is om de 'goede' bevolking te beschermen tegen 'de grote boze buitenwereld'.)
Niet omdat de aard van het beestje zo zeer is veranderd, maar omdat blijkt dat een cultuur deels gebaseerd op (vertegenwoordigende) democratie, ratio en wetenschap toch niet onmogelijk blijkt te zijn.
Ik ben er niet zeker van of ik het met je eens moet zijn op dit punt. Ik vraag me namelijk af of cultuur niet juist een uiting is van onze mening over wat 'goed' is. In mijn gedachten is het juist het oordelen wat zo ontwrichtend werkt. Ik ben er echter wel zeker van dat het misschien verstandig is om eerst te pogen de discussie zonder dit zijspoor uit te proberen te werken.
Ik voor zie geen ondergang van de liberale cultuur, zolang deze het belang van de ratio blijft inzien of meer gaat inzien.
Ik probeer me in te houden, maar ben je niet een beetje blind? Is het niet onze 'liberale' cultuur die iedereen van de vrijheid berooft? En is dit niet juist door onze ratio?
Zelf ben ik geneigd om het te bekijken vanuit evolutionair perspectief. Sociale omgang (zeker met verwanten) brengt ons evolutionair voordeel. Vandaar, de oprichting van staten. M.a.w. het is onze barbaarse aard die niet geheel oorlogszuchtig is. Hobbes valt dan af. Locke en Rousseau formuleren op basis van de natuurtoestand een positiever mensbeeld.
Interessant. Ik hoop het eens goed over jouw mening te kunnen hebben. Ik vraag me af of dit het juiste topic daarvoor is trouwens. Overigens is het evolutionaire aspect een van de kernen van Socrates' denken en ook de basis voor zijn idee"en met betrekking tot staatsvormen. Het stammenverband komt sterk terug in 'de ideale staat' van Socrates. In mijn ogen voorkom je ook een grote invloed zowel op de wereld alsook op onszelf op deze manier. Wanneer 'we' de natuur volgen hebben 'we' dat ontwrichtende effect niet namelijk.
En, de redelijkheid waar Rawls het overheeft. Ik betwijfel in hoeverre dat in de aard van de mens zit. Ik denk dat die redelijkheid cultuur bepaalt is. Ik veronderstel dus dat het vooral te vinden is in samenlevingen die leven volgens liberale (Popper-achtige) normen en waarden.
En dat is waarom jij en ik van mening verschillen over de democratie. Jij denkt dat die mate van sturing nodig is uit gebrek aan vertrouwen in de mens(heid). Ik ben stellig van mening dat de mens(heid) dit soort dingen niet nodig heeft. Ik ben zelfs van mening dat het die sturing is die de boel zo forceert en daarmee ontwricht. Hierin zie ik de dingen (denk ik) hetzefde als Socrates. In deze balans ligt namelijk ons voortbestaan besloten (en nog veel meer, maar dat is zeker voor een ander topic). Om die balans te handhaven hoeven hoeven we feitelijk alleen maar het tegenovergestelde van controle te doen. Dat is waarom ik zeer sterk mijn vraagtekens zet bij onze ratio en bij staatsvormen an sich, want uit ons (on)begrip ontstaat onze drang naar controle en daarmee onze strijd met onze natuur.