Is er nog plek voor zingeving en spiritualiteit in de moderne samenleving

[leergierig_aagje]

Beste mensen,
Ten eerste vriendelijk bedankt voor je interesse in het onderwerp!
Ik worstel al enigszins met zingeving en spiritualiteit, waarbij ik een lange tijd vastliep in mijn leven (en hoofd haha..) over existentiële levensvragen. Naar mijn gevoel leven we in een erg rationele tijd, waarbij we de wereld vooral vanuit een wetenschappelijk en empirische perspectief proberen te begrijpen. Ik ben daar ook zeker een voorstander van en ik vind het geweldig om de diepte in te duiken en te lezen over de mechanismes van de wereld om ons heen! Het gaf mij altijd een gevoel van verwondering om te leren over de oorsprong van het universum, het zonnestelsel, onze eigen planeet en natuurlijk het ontstaan van leven. Maar ik bevind me nu toch wel echt in een emotionele situatie waarin ik behoefte heb aan meer. Ik ben altijd atheïst geweest met zelfs ‘optimistische’ nihilistische trekjes. Ik had nooit mijn comfort kunnen vinden in religieuze zaken, maar de gevoelens die ik nu ervaar kan ik niet zo snel plaatsen. De afgelopen tijd heb ik veel lopen denken of dit daadwerkelijk alles is? Dat er alleen een materiële wereld is die we verklaren door de werking van elementaire deeltjes, natuurwetten, atomen en moleculen, chemische reacties etc. Ze vormen natuurlijk het fundament van de werking van de fysieke wereld.. Maar toch voelt het alsof er iets ontbreekt. Of ben ik een beetje te losgeraakt vn mijn emoties haha..
Een van de redenen waarom ik worstelde met religie was het observeren van de natuur zelf, waarbij het de norm is dat het ene dier zich voedt op de ander en dit op een brute wijze gebeurt. En natuurlijk hoe oneerlijk alles verdeeld kan zijn tussen mensen.. Of dan hoor je wel eens verhalen van een vader die eerst zijn oudste zoon is verloren, en vervolgens zijn jongste jaren later zelfmoord pleegt. Ik kan me niet voorstellen wat zulke omstandigheden met je doen. Zulke realisaties van het leed van andere breekt oprecht mijn hart..

Is er nog plek in deze wereld voor spiritualiteit of zingeving? Of is dit leven daadwerkelijk alles? Ben ik de enige die in deze dilemma zit waarbij je wetenschappelijk gegrond bent, maar intuitief smakt naar meer.. Ik ben heel benieuwd naar jullie verhalen en hoe jullie je eigen plek in deze wereld beter hebben kunnen vinden.
Erg bedankt voor het lezen, sorry als het wat vaag overkomt!

[R_Bena]

Het is juist het omgekeerde. Als je ziet in wat voor onzin mensen geloven, ook in de westerse wereld - waaronder ik met alle respect ook spiritualiteit schaar - dan kun je je afvragen: in hoeverre is er nog plek voor feiten?

Mensen geloven onder andere in:

- Religies: allemaal onwaar/menselijke verzinsels.

- Diverse ideologieën: nazisme, nationalisme, zionisme, communisme, socialisme, wokisme, feminisme, etc. Allemaal per definitie onwaar.

- Spiritualiteit: onwaar/vrucht van de menselijke fantasie.

- Bovennatuurlijke zaken en mediums: onwaar.

Maar niet alleen dit. Ook het zelfbeeld, het beeld dat men van anderen heeft, van de samenleving in z'n geheel, van andere landen en volkeren, is niet gebaseerd op empirie en feiten, maar hoofdzakelijk op een onwaar danwel vertekend beeld.

Ook worden er voortdurend schijnverbanden getrokken in het dagelijkse leven, en worden er valse betekenissen aan fenomenen geven, op basis van de onbetrouwbare onderbuik en wishfull thinking, in plaats van harde feiten te gebruiken in het zoeken naar verklaringen.

Bijna alles waar mensen in geloven is één grote illusie, één grote fop, en is niet gebaseerd op de werkelijkheid c.q. feiten.

We leven juist nog steeds in een zeer religieuze samenleving - in de breedste zin van het woord.

[leergierig_aagje]

Bedankt voor je reactie. Daar heb je inderdaad gelijk in! Ik nam vooral de online discussies van mensen die zich van religie afkeerden als referentiekader, en vergat even het grotere plaatje en het echte leven mee te nemen.

Ik begrijp volledig wat je bedoelt, bijna alles waar mensen in geloven, religie, ideologie of spiritualiteit is, is vaak niet volledig gebaseerd op feiten en empirisch bewijs. Het is waardevol kritisch te blijven en niet zomaar alles voor waar aan te nemen.

Tegelijkertijd merk ik dat ik op een persoonlijk niveau soms worstel met het vinden van betekenis, ook al ben ik rationeel ingesteld en waardeer ik wetenschap enorm.

Ik ben heel benieuwd naar jou persoonlijke ervaring. Heb jij je ooit in zo een situatie bevonden waarbij je ook met knelpunten zat tussen de harde realiteit/feiten en het verlangen naar zingeving en emotionele resonantie?

[Professor Puntje]

@ R_Bena Dat is overtrokken. Sommige religies zoals het boeddhisme, taoïsme en confucianisme bezitten ook wetenschappelijk gezien een flinke kern van waarheid. Uiteraard kan men ook in die religies (en dan vooral in de wijze waarop zij door de grote massa beoefend worden) wel zaken vinden die wetenschappelijk gezien niet kloppen, maar als je die zaken eruit elimineert hou je genoeg over om zowel wetenschappelijk als spiritueel door het leven te kunnen gaan. Het een sluit het ander beslist niet uit. Maar wat je in die religies dan niet meer zult vinden is troost. Dus de wereld is wat die is, maar er zijn wel manieren om daar spiritueel mee om te gaan zonder in sprookjes te vervallen.

[R_Bena]

Dat is overtrokken. Sommige religies zoals het boeddhisme, taoïsme en confucianisme bezitten ook wetenschappelijk gezien een flinke kern van waarheid. Uiteraard kan men ook in die religies (en dan vooral in de wijze waarop zij door de grote massa beoefend worden) wel zaken vinden die wetenschappelijk gezien niet kloppen, maar als je die zaken eruit elimineert hou je genoeg over om zowel wetenschappelijk als spiritueel door het leven te kunnen gaan. Het een sluit het ander beslist niet uit. Maar wat je in die religies dan niet meer zult vinden is troost. Dus de wereld is wat die is, maar er zijn wel manieren om daar spiritueel mee om te gaan zonder in sprookjes te vervallen.

Ik ben het hier niet mee eens. Het is niet zo dat omdat er een keer iets waar staat in een religieus boek, dat we de religies in hun geheel dan ook als waar moeten bestempelen.

Ook in het nazisme zullen er zaken zijn die waar zijn. Betekent niet dat we de ideologie als geheel als waar moeten bestempelen.

Ik ben overigens niet tegen religies, het gaat hier louter om de vraag: 'Wat is waar?'

spiritueel door het leven te kunnen gaan.

Spiritueel door het leven gaan is allemaal prima. Daar houdt de waarheid op. Het gaat hier om de vraag: is de inhoud ervan waar? De inhoud van spiritualiteit en spirituele visies is gewoon onwaar, komt voort uit de menselijke fantasie. Het heeft geen (materiële) grond in het universum, er bestaat niet zoiets als spiritualiteit, in de zin van iets dat we met z'n allen kunnen aanwijzen en waarvan we kunnen zeggen: kijk, dat is nou spiritualiteit, zoals we in een dierentuin naar een aap kunnen wijzen en kunnen zeggen: dat is een aap. Net zoals religies en ideologieën is spiritualiteit een menselijk verzinsel.


Veel mensen zullen dat niet leuk vinden om te horen, of er aanstoot aan nemen. Maar dit is een wetenschapsforum en de enige vraag die ertoe doet is 'wat is waar?', waardoor we genoopt moeten zijn om korte metten te maken met menselijke fantastels.

[R_Bena]

Ik nam vooral de online discussies van mensen die zich van religie afkeerden als referentiekader

Ja maar dat vind ik ook allemaal half bezeten, diep religieuze mensen. Ze hebben het ene geloof afgezworen en ingewisseld voor een ander geloof (nationalisme of weet ik veel wat) zonder het zelf door te hebben.

Tegelijkertijd merk ik dat ik op een persoonlijk niveau soms worstel met het vinden van betekenis, ook al ben ik rationeel ingesteld en waardeer ik wetenschap enorm.

Ik ben heel benieuwd naar jou persoonlijke ervaring. Heb jij je ooit in zo een situatie bevonden waarbij je ook met knelpunten zat tussen de harde realiteit/feiten en het verlangen naar zingeving en emotionele resonantie?

Ja uiteraard, elke dag lol. We worstelen allemaal dagelijks, en dagelijks daarmee. Daar komt juist ook de creatie van al die religies, ideologieën en spirituele visies vandaan. Omdat we worstelen.

Ik zeg ook niet: je moet het niet navolgen, ik veroordeel het niet. Ga vooral op zoek naar je spirituele zingeving als dat heilzaam is en jou goed zal doen. Het gaat hier enkel om de vraag: is het waar? Ik spreek in deze discussie enkel vanuit waarheidsbevinding, ik spreek niet vanuit de persoon die zelf worstelt en op zoek is naar zingeving.

[Professor Puntje]

@R_Bena Je leest niet wat ik schrijf en je herhaalt enkel je eigen stokpaardjes. Ik schrijft juist expliciet dat er wetenschappelijk gezien fouten zitten zelfs in de drie religies die ik noem, en ik bepleit ook niet om ze in hun geheel als waar te beschouwen. Dat doe ik juist niet. Wat ik wel bepleit is om er de waardevolle elementen uit te plukken. En mijn stelling is dat er dan genoeg over blijft om je zelf al naar dat uitkomt als een boeddhist, taoïst of confucianist (of een combinatie daarvan) te beschouwen. Daarvoor hoef je geen fantastische voorstellingen te accepteren, maar enkel een zekere levenswijze te kiezen.

[R_Bena]

Wat ik wel bepleit is om er de waardevolle elementen uit te plukken.

Als je met 'waardevolle elementen' bedoelt dat er elementen in zitten die voor sommige mensen een levenskader kunnen bieden, andere mensen een stuk rust of zingeving bieden, of dat er zo nu en dan en keer iets in staat wat op een objectieve waarheid berust, dan zal ik dat niet tegenspreken. (Waarbij ik nog de kanttekening plaats dat we niet alles moeten geloven wat religieuze mensen beweren - sommigen kunnen beweren dat hun geloof een stuk rust biedt terwijl dat in werkelijkheid niet zo is, puur omdat ze er gewoon graag in willen geloven - de menselijke coping is grenzeloos).

Maar als het gaat om het toetsen van die religies in hun geheel aan objectieve waarheidscriteria, dan doorstaat geen enkele religie die toetssteen. Bovendien hebben we uiteindelijk geen religies nodig om waarheden te achterhalen en te onderzoeken.

[R_Bena]

En mijn stelling is dat er dan genoeg over blijft

Als je een mens lang genoeg laat praten en uitpraten, dan zegt ie zo nu en dan iets dat waar is of lijkt op iets dat waar is, doorheen alle onzin. De personen die de religieuze boeken hebben geschreven zijn lang genoeg 'aan het woord' geweest om eens in de zoveel pagina's iets te zeggen dat toevallig waar is.

Maar de religies moeten beoordeeld worden op de kernproclamaties die ze doen, namelijk het a priori geloof in een hoger wezen, en het uitvoeren van diverse rituelen en dagelijkse handelingen om dat hogere wezen te vereren. A priori beweren dat zo'n wezen bestaat en dat het ene gebruik of de ene gewoonte superieur is aan die van een andere religie, is vals, in de zin van dat daar geen objectieve grond voor is.

Nog eens voor de duidelijkheid: het gaat mij niet om de hele menselijke beleving van religie en spiritualiteit. Als dat voor iemand een mooie ervaring is, of als dat iemand houvast of een leidraad geeft, des te beter.

[Professor Puntje]

@R_Bena Je zet de test zo op dat geen enkele wereldbeschouwing kan slagen, want het blijft altijd feilbaar mensenwerk. Dus het toetsen van welke religie of tak van wetenschap dan ook in zijn geheel zal altijd gevallen van bedrog, misvattingen en fantastische voorstellingen aan het licht brengen. Dat is dan ook geen zinnige manier om het kaf van het koren te scheiden. Bij je gebruik van de botte bijl gaat er veel waardevols verloren.

De OP zoekt naar iets meer dan wetenschappelijke feiten alleen, en dat iets meer is in bijvoorbeeld het boeddhisme, taoïsme en confucianisme te vinden. Waarmee niet gezegd is dat die religies in hun geheel wetenschappelijk correct zijn, maar wel dat daar aan levenswijsheid genoeg uit te putten is om het leven beter aan te kunnen, en dat zonder dat je daarvoor in heilige boeken, goden of onwetenschappelijke sprookjes hoeft te geloven.

Maar ik zie dat je beeld van religie in het bijzonder waar het de door mij genoemde drie religies betreft de plank dusdanig mis slaat dat verdere discussie zinloos is. Boeddhisme, taoïsme en confucianisme zijn geen godsdiensten.

[R_Bena]

Je zet de test zo op dat geen enkele wereldbeschouwing kan slagen

Wat bedoel je met slagen? Religies slagen door mensen te bekeren en door in hun uitbreiding geweld te gebruiken. Geldt overigens ook voor ideologieën of andere levensbeschouwingen, dus niet iets dat per se enkel tegen religies pleit.

Veronderstellen dat religies succes of potentieel succes hebben gebaseerd op hun intrinsieke inhoud is verkeerd, want hun basispremisse is al onwaar: het a propri geloven dat er een hoger wezen bestaat en het vereren van dit wezen, én veelal denken dat de regels en rituelen die hier uit voortvloeien superieur zijn aan andere levensbeschouwingen en religies. Hier zit al de typisch menselijke 'blauwdruk' in van zichzelf als superieur willen beschouwen aan anderen (niets menselijks is de mens vreemd).

De OP zoekt naar iets meer dan wetenschappelijke feiten alleen

Meer dan feiten zijn er niet in het licht van de waarheid. Wel in het licht van ergens mee willen copen. Dat kan op een spiritueel forum.

Bovendien: beleving van mensen staat niet gelijk aan waarheid.

en dat iets meer is in bijvoorbeeld het boeddhisme, taoïsme en confucianisme te vinden.

Ik heb ze allemaal gelezen en doorgenomen. Het is gewoon net zozeer menselijke coping, die vaak ook gewoon rechtstreeks indruist tegen de menselijke natuur en het emotionele systeem.

Waarmee niet gezegd is dat die religies in hun geheel wetenschappelijk correct zijn, maar wel dat daar aan levenswijsheid genoeg uit te putten is om het leven beter aan te kunnen, en dat zonder dat je daarvoor in heilige boeken, goden of onwetenschappelijke sprookjes hoeft te geloven.

Ik kan niet in mensen hun hoofd kijken. Ik bevroed dat het louter coping is, aka de zoveelste manier om zichzelf voor de gek te houden en denken daardoor het leven beter aan te kunnen. Maar er is een constante waar niemand onderuit kan, met of zonder religie (ook geen boedhisten): lijden.

Boeddhisme, taoïsme en confucianisme zijn de troetelreligies van sommige blanke westerlingen. Het zijn zogenaamd 'lieve' religies. De praktijk is dat men elkaar ook in die werelddelen voortdurend de hersenpan inslaat danwel heeft geslagen, dus ook deze religies helpen helaas niet om de weerbarstige praktijk en menselijke natuur in te dammen danwel tegen te houden. Ook boedhistische spreuken als 'wees als een druppel dauw op een lotusblad' baten niet. Ik wou dat het anders was.

[R_Bena]

Maar ik zie dat je beeld van religie in het bijzonder waar het de door mij genoemde drie religies betreft de plank dusdanig mis slaat dat verdere discussie zinloos is. Boeddhisme, taoïsme en confucianisme zijn geen godsdiensten.

PP, ik zal stoppen met je heilige huisjes te vertrappen, want je bent een gewaardeerde poster. Soms moet ik ook gewoon m'n waffel houden.