De Grootmoeder van de Duivel.

[tempelier]

In veel sprookjes komt de Grootmoeder van de Duivel voor, maar ik dacht alleen daar.

Nu zag ik onlangs een oude stomme film 'Haxan' waarin werd aan gegeven dat men in de late middeleeuwen al geloofde dat de Grootmoeder van de Duivel soms mee danste op een heksensabbat.

Dat is wel verder terug als de meeste sprookjes.
De vraag is nu waar kont deze Grootmoeder vandaan?
Meestal hebben zulke figuren een wortel in het voorchristelijke of dat hier ook zo is?

[jazzer]

Ik kende alleen de grootmoeder van roodkapje.
https://nl.wikipedia.org/wiki/De_duivel ... rootmoeder

[OOOVincentOOO]

Interessante vraag. Heb je chatgpt geprobeerd? Deze geeft misschien verbanden en historie. Lijkt mij ideale vraag voor AI.

Dit is mijn resultaat wat ChatGPT gaf:

De Grootmoeder van de Duivel is een intrigerend figuur die, zoals je zegt, in sprookjes en volksverhalen opduikt en soms een rol speelt in Europese folklore rond heksenverhalen en het bovennatuurlijke. De wortels van dit personage lijken inderdaad terug te gaan naar vóórchristelijke, mogelijk heidense tradities.

In veel heidense religies en mythologieën in Europa was er een focus op godinnen en vrouwelijke figuren die zowel beschermend als destructief konden zijn. Deze figuren hadden vaak een ambivalente rol in de samenleving en werden soms geassocieerd met de wereld van geesten en onderwereld. In Germaanse en Noord-Europese tradities zien we bijvoorbeeld personages zoals Hel, de godin van de onderwereld in de Noordse mythologie, en de figuur van Frau Perchta in de Duitse Alpen, die een soort schrikbeeld en winterheks was.

De "Grootmoeder van de Duivel" lijkt een late, folkloristische aanpassing van deze vroege mythologische tradities, waarin oudere vrouwen een tussenpersoon konden zijn tussen de menselijke en demonische wereld. Vooral in de late middeleeuwen ontstonden er verhalen over heksensabbats en pacten met de duivel, waarin dergelijke figuren een rol speelden. In die periode werd ook de vrouwelijke demonisatie versterkt door kerkelijke teksten die vrouwen, met name oudere vrouwen, afschilderden als mogelijk demonisch of in connectie met hekserij.

Het is dus goed mogelijk dat de "Grootmoeder van de Duivel" een mengvorm is van voorchristelijke godinnen of onderwereldfiguren en de demoniserende heksenbeelden die in de late middeleeuwen ontstonden. De film Häxan, waarin dit personage opduikt, speelt in op deze historische beelden en verhalen, die het idee van een vrouwelijke, demonische figuur verankerd hebben in onze volksverhalen.

[RedCat]

Hier een verklaring vanuit de Romeinse godenwereld:
(zie https://www.dbnl.org/tekst/_bie00119340 ... 1_0054.php, laatste alinea):

Prof. Dölger koppelt dit aan:
(1) de Romeinse godin Cybela (= Magna mater deum = grote moeder der goden), later door de Christenen als heidens gezien en veranderd in Magna mater daemonum (grote moeder der duivels) en tenslotte beschreven als grootmoeder van de duivel.
(2) de Romeinse godin Mania, die de grootmoeder van de schimmen (= Manes) is.