Plaats een reactie

Je mail wordt niet openbaar getoond. Het wordt enkel gebruik voor contact of notificatie vanuit het beheer.

🗨️ Wat vind jij? Stel direct je vraag of geef je mening – zonder registratie. Je reactie zet het topic weer bovenaan bij 'Laatste posts' en trekt snel nieuwe reacties aan🔥. Mocht je als vaste bezoeker willen reageren, dan kun je je ook registreren.

Bevestig dat je geen robot bent door de volgende vragen te beantwoorden.

Noor heeft 10 knikkers. Ze verliest er 4 in het gras. Hoeveel heeft ze er nog?

Antwoord: (vul een getal in)

Er zitten 5 vogels op een hek. Twee vliegen weg. Hoeveel blijven er zitten?

Antwoord: (vul een getal in)

Weergave uitklappen Voorafgaande berichten: Verstrijkt de tijd in het heelal steeds sneller?

Re: Verstrijkt de tijd in het heelal steeds sneller?

door Xilvo » ma 02 jan 2023, 11:50

fretty schreef: zo 01 jan 2023, 22:45 Dit sluit redelijk aan bij de (sterk vereenvoudigde) vraag: de (toekomstige) lokatie van ons zonnestelsel stond (een willekeurig voorbeeld) na 1 miljard jaar op een afstand van 1 miljard lichtjaar na "oerknal" .
Over welke afstand heb je het? Op een afstand van 1 miljard lichtjaar van wat?

Re: Verstrijkt de tijd in het heelal steeds sneller?

door fretty » zo 01 jan 2023, 22:45

Dit sluit redelijk aan bij de (sterk vereenvoudigde) vraag: de (toekomstige) lokatie van ons zonnestelsel stond (een willekeurig voorbeeld) na 1 miljard jaar op een afstand van 1 miljard lichtjaar na "oerknal" . De waarneembare tijdgrens van het heelal is nu >13 miljard lichtjaar. Het licht zou er dus >13 miljard lichtjaar over gedaan hebben om die 1 miljard lichtjaar af te leggen naar de plaats waar de aarde zou gaan ontstaan 12 mijard jaar geleden.
En ruimtelijk gezien: de stelsels aan de rand van het waarneembare heelal zijn nu >13 miljard jaar ouder en de aarde staat nu aan de rand van hun waarneembare heelal. maar ook hun stelsel staat in het centrum van hun waarneembare heelal.

andere natuurwetten van toepassing?

Re: Verstrijkt de tijd in het heelal steeds sneller?

door Gast » ma 30 mei 2022, 19:35

Want hoe kun je nou klokken hangen aan een licht-achtige geodeten?
Omdat het kosmische tijd aangeeft, excusez moi.

Re: Verstrijkt de tijd in het heelal steeds sneller?

door Gast » ma 30 mei 2022, 19:22

Nog even een laatste reactie.

Jouw, Ruud1234, gedachtegoed doet me nog het meest denken aan een scenario met Lemaître–Tolman coördinaten, zie bijvoorbeeld:



Vanaf minuut 12 ergens.

Maar dan nog, geldt al het voorgaande: over de schaal factor, comoving time, dat \( dt = d\tau \), want \(\quad d\vec{x}=0\), etc.

Dus ook al zit daar één of ander wezen op een afstand de tijd bij te houden en te vergelijken met onze "met de Hubble flow meebewegende klokken in het zwakke velden limiet", ook voor dat wezen geldt \( dt = d\tau \), zolang \(\quad d\vec{x}=0\). Want ook zij beweegt dan mee met de Hubble flow en zit in het zwakke velden limiet (als dat niet zo zou zijn slaat het helemaal nergens op, dan is haar tijd juist tja, geen uhm .. heeft dan geen enkele meerwaarde (wat het sowieso al niet heeft, maar dan is het "minderwaardig")), dus die meet precies hetzelfde.
Ook zij zal dus het heelal zien uitdijen precies zoals wij dat zien. En dus heeft dat niets te maken met jouw gedachte dat eigentijd in de loop van kosmische tijd sneller is gaan verlopen.

(Vreemd genoeg heeft hij, Matt O'Dowl, het hier over "geodesic incompleteness" en nulgeodeten (licht-achtige geodeten) daar waar ik dat plaatje eerder van 'geodesic completeness' hij het over tijdachtige geodeten had en dus 'geodesic completeness' ipv 'incompleteness', wat mij ook wel zo logisch lijkt want hoe kun je nou klokken hangen aan een licht-achtige geodeten?, naja.)

https://youtu.be/jeRgFqbBM5E

Uit dat wilde verhaal over de mogelijkheid dat ons heelal een zwart gat is, had ik dat plaatje over "geodesic completeness".

Ik post dit trouwens mede omdat wanneer ik zeg dat er wel modellen zijn waarbij het heelal een centrum en een rand zou kunnen hebben .. niemand dat lijkt te geloven. (Waarschijnlijk heeft dat het ook niet, maar toch.)

Modellen van heelallen die een rand hebben zijn moeilijk te behandelen, zowel conceptueel als wiskundig. Voornamelijk is het erg moeilijk om te bedenken, laat staan beschrijven, wat er zou gebeuren aan de rand van een dergelijk universum. Enkel om deze reden, worden modellen waarbij het heelal een rand heeft meestal buiten beschouwing gelaten.

Re: Verstrijkt de tijd in het heelal steeds sneller?

door Ruud1234 » zo 29 mei 2022, 23:14

Xilvo schreef: zo 29 mei 2022, 21:48
Ruud1234 schreef: zo 29 mei 2022, 21:23 Die waarnemer van buitenaf heeft zijn eigen tijd die niet is gekoppeld aan die van het heelal.
Die kan het verstrijken van de tijd in het heelal wel waarnemen - en vergelijken met zijn eigen tijd.
Als je die waarnemer niet wat beter kunt onderbouwen wordt dit onwetenschappelijke speculatie. Hoe zit hij buiten onze tijd, hoe kan hij onze tijd waarnemen en hoe weet je dat verschillen niet aan zijn klok te wijten zijn? Dit heeft geen zin.
Het is niet meer dan een hulpmiddel waarmee ik voor mezelf het verloop van de tijd inzichtelijk probeer te maken.
De waarnemer van buiten kan namelijk zijn klok - die niet wordt beinvloed door de tijd die in het heelal verstrijkt - vergelijken met ieder willekeurig tijdstip in het heelal en het verstrijken van de tijd vergelijken en dan een uitspraak doen over hoe snel de tijd verstrijkt op het ene moment ten opzichte van een ander moment.
Maar ik geef toe, dat het mij waarschijnlijk niet zal helpen om er achter te komen of het verstrijken van de tijd nu even snel gaat, als 12 miljard jaar geleden, of niet.
Je zou binnen het heelal een referentie moeten hebben.

Re: Verstrijkt de tijd in het heelal steeds sneller?

door Gast » zo 29 mei 2022, 22:52

Ruud1234 schreef: zo 29 mei 2022, 21:23 Die waarnemer van buitenaf heeft zijn eigen tijd die niet is gekoppeld aan die van het heelal.
**
Die kan het verstrijken van de tijd in het heelal wel waarnemen - en vergelijken met zijn eigen tijd.
Hoe dan als de waarnemer losgekoppeld is van het universum?
Toen verliep de tijd maar half zo snel als op mijn klok en nu drie keer zo snel.
???
Maar het is ook maar een virtuele waarnemer, met een virtuele klok.
❓

Sorry, het is natuurlijk leuk om te fantaseren en eigen ideeën te hebben, maar daar blijft het dan ook wel bij. Het lijkt er jammer genoeg (vind ik) op dat je geen oor hebt naar wat ik en anderen zeggen. En daar ook geen moeite voor wil doen, waardoor ik iig het gevoel krijg tijd en moeite verspild te hebben.

Over die eerste zin:

**Zoals ik in het bericht van 23-05-'22, zei:

"In theorie, als er iemand buiten het heelal was toen het universum nog maar de grootte van een pinda was, zouden diegene inderdaad zeggen dat een kleine klok in de pinda heel, heel langzaam liep. Wat wij beschouwen als een paar seconden, heeft toen misschien millennia geduurd. Maar er zijn veel problemen met dat beeld - we weten niet hoe we de fysica van het gebied buiten het pinda-universum moeten definiëren.

Zoals Xilvo al zei, zinloos."

Misschien is het goed om te bedenken wat er nog meer mis is met dat beeld.

Re: Verstrijkt de tijd in het heelal steeds sneller?

door Xilvo » zo 29 mei 2022, 21:48

Ruud1234 schreef: zo 29 mei 2022, 21:23 Die waarnemer van buitenaf heeft zijn eigen tijd die niet is gekoppeld aan die van het heelal.
Die kan het verstrijken van de tijd in het heelal wel waarnemen - en vergelijken met zijn eigen tijd.
Als je die waarnemer niet wat beter kunt onderbouwen wordt dit onwetenschappelijke speculatie. Hoe zit hij buiten onze tijd, hoe kan hij onze tijd waarnemen en hoe weet je dat verschillen niet aan zijn klok te wijten zijn? Dit heeft geen zin.

Re: Verstrijkt de tijd in het heelal steeds sneller?

door Ruud1234 » zo 29 mei 2022, 21:23

Xilvo schreef: zo 29 mei 2022, 20:46 ...
Waar is "buitenaf"? Is er zo'n waarnemer van buitenaf? Anders is het niet zinvol erover te spreken.
Dat is om het hopelijk wat inzichtelijker te maken.
Die waarnemer van buitenaf heeft zijn eigen tijd die niet is gekoppeld aan die van het heelal.
Die kan het verstrijken van de tijd in het heelal wel waarnemen - en vergelijken met zijn eigen tijd.
Toen verliep de tijd maar half zo snel als op mijn klok en nu drie keer zo snel.

Maar het is ook maar een virtuele waarnemer, met een virtuele klok.

Re: Verstrijkt de tijd in het heelal steeds sneller?

door Xilvo » zo 29 mei 2022, 20:46

Ruud1234 schreef: zo 29 mei 2022, 20:40 Als de secondes traag genoeg zijn verstreken, kan die periode heel erg lang hebben geduurd.
Niet voor de waarnemer ter plaatse. Die ziet niets bijzonders aan die klok.
Ruud1234 schreef: zo 29 mei 2022, 20:40 Voor een virtuele waarnemer van buitenaf, kan de tijd bijna stil hebben gestaan.
Waar is "buitenaf"? Is er zo'n waarnemer van buitenaf? Anders is het niet zinvol erover te spreken.

Re: Verstrijkt de tijd in het heelal steeds sneller?

door Ruud1234 » zo 29 mei 2022, 20:40

Bladerunner schreef: za 28 mei 2022, 13:45 Maar valt dat te bewijzen? We zeggen nu dat het heelal 13,787 miljard jaar oud is zonder ons druk te maken of de tijd ooit anders liep.

En zelfs als de tijd ooit trager verliep zal dit maar een heel korte periode zijn geweest want na de inflatie periode was de massadichtheid al heel wat lager...'.
Dat is een riskante veronderstelling in een discussie over het verstrijken van de tijd.
Als de secondes traag genoeg zijn verstreken, kan die periode heel erg lang hebben geduurd.
Voor een virtuele waarnemer van buitenaf, kan de tijd bijna stil hebben gestaan.

(Met die virtuele waarnemer omzeil ik een discussie hoe tijd precies werkt, zie ik de tijd verstrijken, of reis ik met de tijd mee.
Een lastig probleem, maar goed beschouwd het probleem waar alles mogelijk om draait, maar ik heb er op dit moment geen antwoord op.)

Re: Verstrijkt de tijd in het heelal steeds sneller?

door Gast » za 28 mei 2022, 14:20

HansH schreef: za 28 mei 2022, 10:11
Bladerunner schreef: vr 27 mei 2022, 12:38 Tijd is een verzinsel van de mens.
Het is meer de gebruikte eenheid wat het verzinsel is. tijd is een gegeven vanuit de natuur. Maar het topic gaat over 'steeds sneller' dus dan maakt de gekozen eenheid toch niet uit? het gaat om verhoudingen blijkbaar die in de loop van de tijd dan veranderen als de tijd nu sneller zou lopen dan vroeger.
Nou ja, het maakt wel wat uit welke eenheid gebruikt. Zolang het maar dezelfde "comoving time" betreft. En dus niet afhangt van de uitdijing. Maar dus je laatste zin, daar gaat het idd om. Wat, comoving time, ik hier kort uitleg, maar kennelijk niet voldoende is:

viewtopic.php?p=1169663#p1169663

Ik kan het moeilijk simpeler maken, misschien wel wat korter trouwens. En zoals Bladerunner grappig (vond ik) opmerkte:
Tja, als iemand op jou vraag gelijk 'nee' had geantwoord en verder niks, had je dan niet willen weten waarom?  ;)
:)

Nu zie ik dit ineens van hem staan:
Maar valt dat te bewijzen? We zeggen nu dat het heelal 13,787 miljard jaar oud is zonder ons druk te maken of de tijd ooit anders liep.
Maar dus misschien helpt een plaatje (want dat zegt soms meer dan woorden :-/).

Bij "comoving time" (volgens mij is daar geen Nederlandse term voor, "meebewegende tijd"?) geldt voor iedere (tijdachtige) geodeet altijd dezelfde hoeveelheid verstreken (eigen)tijd:
.
20220528_141754
Geodesic completeness.

Bedenk hierbij eventueel dat als je twijfelt hoe de tijd tijdens inflaie verliep of zo of in een andere epoch vóór de foton ontkoppeling tijdens recombinatie zo'n 370.000 jaar na 'de oerknal'. En hiervoor wordt alle theorie steeds meer speculatief dat we vóór t=10^-43 totaal niets zinnigs meer kunnen zeggen. Dus voor die hele vroege toestand van het heelal (die mogelijk nooit heeft plaatsgevonden, maar uitgaande van het lambda-CDM model) is helemaal niets te bewijzen.

Re: Verstrijkt de tijd in het heelal steeds sneller?

door Bladerunner » za 28 mei 2022, 13:45

Maar valt dat te bewijzen? We zeggen nu dat het heelal 13,787 miljard jaar oud is zonder ons druk te maken of de tijd ooit anders liep.

En zelfs als de tijd ooit trager verliep zal dit maar een heel korte periode zijn geweest want na de inflatie periode was de massadichtheid al heel wat lager en zal die vertraging heel snel zijn terug gevallen naar wat we nu 'normaal' zouden noemen met slechts lokale verschillen door de vorming van (micro)zwarte gaten of super zware sterren. Je hebt namelijk enorme concentraties van massa nodig voor een significante vertraging van de tijd. En die had je ±3 minuten na de oerknal al niet meer want de dichtheid was toen zo sterk afgenomen dat hij vergelijkbaar was met de aardse atmosfeer. En op plekken waar nu maar een paar H atomen zijn per vierkante meter gaat licht met de max snelheid van c en de tijd zit dan ook op een 'max'.

Re: Verstrijkt de tijd in het heelal steeds sneller?

door HansH » za 28 mei 2022, 10:11

Bladerunner schreef: vr 27 mei 2022, 12:38 Tijd is een verzinsel van de mens.
Het is meer de gebruikte eenheid wat het verzinsel is. tijd is een gegeven vanuit de natuur. Maar het topic gaat over 'steeds sneller' dus dan maakt de gekozen eenheid toch niet uit? het gaat om verhoudingen blijkbaar die in de loop van de tijd dan veranderen als de tijd nu sneller zou lopen dan vroeger.

Re: Verstrijkt de tijd in het heelal steeds sneller?

door Xilvo » vr 27 mei 2022, 22:38

Maar zo is de meter ook een "verzinsel", want gebaseerd op de omtrek van de aarde.
Zowel de grootheden tijd als lengte (en vele andere) zijn reëel. De eenheden zijn vaak gebaseerd op menselijke waarnemingen en omstandigheden.

Re: Verstrijkt de tijd in het heelal steeds sneller?

door Bladerunner » vr 27 mei 2022, 22:29

Ik bedoel dus dat licht een bepaalde afstand aflegt ook als je wat wij tijd noemen uit de vergelijking haalt. In de prehistorie hadden we nergens benul van maar later gingen we afstanden en tijdseenheden definiëren. Het natuurlijke verloop van gebeurtenissen was er natuurlijk al maar later zeiden we: "dit is 1 seconde". Dat bedoel ik met verzinsel. Ons 'jaar' of onze 'dag' heeft alleen hier in ons zonnestelsel betekenis aangezien het gebaseerd is op 1 omwenteling rond de zon of rond de eigen as. Nu zeggen we dat een bepaalde exoplaneet in 0,5 jaar om de moederster draait maar zouden wij op die planeet wonen dan zouden we ook over een jaar spreken.

Het heelal is volgens ons zoveel jaar oud maar dat is 'ons' jaar.